Duiken, gezondheid, ziekte en medicijnen

 


Inleiding
Duiken is een sport die niet zonder risico's is. Om deze risico's zoveel mogelijk te beperken, is het van belang dat duikers goed opgeleid en getraind zijn, hun ervaring bij houden (zwembad duiken zijn geen teken van zwakte doch helpen ervaring met uitrusting uw niveau op peil te houden!) en zich strikt houden aan veiligheidsregels. Tevens kan het uitsluiten van een ziekte of gebrek de veiligheid tijdens het duiken vergroten.

Dit is één van de redenen waarom een medisch onderzoek door veel duikscholen, of organisaties verplicht wordt gesteld. Daarnaast is het van belang dat hoe gezonder en meer getraind een duiker is, hoe minder groot de kans is dat anderen in zijn/haar buurt betrokken kunnen raken bij de gevolgen en complicaties die duikongevallen kunnen veroorzaken. Hoewel er weinig over is gepubliceerd, komt uit één studie naar voren (Edmonds) dat van de honderd ernstige duikongelukken vijfentwintig duikers lichamelijke afwijkingen hadden die het duiken compliceerden. Bovendien was negen duikers aangeraden om niet te gaan duiken.
Zorg als u duikt dat u fit bent en de inspanning kan leveren om zonodig "tegen de stroom in te zwemmen" Duiken in beschutte (tropische) wateren stelt geheel ander eisen dan duiken in koude wateren met minder zicht en stroming. Er zijn geen aanwijzingen dat ouderdom de duikvaardigheid negatief beïnvloedt. Het zal wel duidelijk zijn dat met de jaren ziektes zich kunnen manifesteren die wel een negatieve invloed op de duikvaardigheid kunnen hebben.

ZIEKTEN & DUIKEN
Het is van belang te onderscheiden

A. dat bepaalde ziekten of afwijkingen dermate veel beperkingen met zich meebrengen dat duiken daardoor feitelijk niet mogelijk of zeer gevaarlijk is (niet goed ingestelde epilepsie, ernstige astma).

B. Doordat men zich in een hyperbare (verhoogde luchtdruk) situatie bevind ,droge en koele lucht inademt en/of extra inspanning moet leveren, de ziekte in negatieve zin kan worden beïnvloed en daardoor tijdens het duiken risico's met zich meebrengt.

C. De behandeling die behoort bij een ziekte op zich bijvoorbeeld door de medicijnen problemen kan opleveren.

Met name:
- Medicijnen die rechtstreeks invloed hebben op een aantal functies die het duiken onmogelijk tot gevaarlijk maken. Bijvoorbeeld (bepaalde) medicijnen waar een sticker opstaat "het beïnvloed negatief het autorijden"

- Medicijnen die onder hyperbare omstandigheden een andere of bijkomende werking kunnen krijgen waardoor duiken gevaarlijk kan worden.

Een gecompliceerd voorbeeld is het gebruik van anti-epileptische medicatie. Epilepsie is in de meeste gevallen een reden om niet te kunnen duiken. De bijgebruikte medicijnen (anti-epileptica) kunnen een bijkomende factor zijn. Omgekeerd zijn er mensen die anti-epileptica gebruiken in het kader van een manisch-depressieve stoornis. In dat geval is noch de manisch-depressieve stoornis, noch het gebruiken van anti-epileptica een (absolute) reden om niet te kunnen duiken.

ZIEKTEN
Bij ziekten moet zoals hiervoor aangegeven, goed onderscheiden worden de ziekten die geen enkele belemmering geven, ziekten die aandacht behoeven en gevaar kunnen opleveren (relatieve contra indicatie) en ziekten waarbij gezegd kan worden dat deze duiken absoluut uitsluiten (absolute contra-indicatie).

Over het algemeen moet men er van uitgaan dat duiken met samenperste lucht sneller kan leiden tot vermoeidheid, los van (onverwachte) extra inspanningen als men tegen de stroom in een stuk moet terug zwemmen.

De volgende ziekten zijn een relatieve of absolute contra-indicatie voor duiken:

1. Ziekten van het Keel, Neus en Oor gebied;

Een speciaal risico zijn ruimtes/holtes in het lichaam waar niet snel veranderingen in luchtdruk kunnen plaatsvinden.
Hierbij moet gedacht worden aan het middenoor, de voorhoofdholten (sinussen) en bepaalde delen van de longen. Indien de buis van Eustachius niet werkt, is dit met name in keel-, neus- en oorgebied een veel voorkomend probleem met ernstige klachten.
Ga niet duiken indien u erg verkouden bent, oorpijn hebt of niet goed kan klaren bij de eerste meters van de duik. Zorg dat het stijgen geleidelijk gaat zeker als er ook maar enige pijn in de oren ontstaat. Let op medicijnen die zwelling van neus slijmvlies kunnen geven (sommige bloeddruk verlagers en prostaat medicijnen)
1. * perforatie van het trommelvlies;
2. * niet in staat om in het middenoor de druk te verlagen of te vergroten, bijvoorbeeld       door in de neus te knijpen en te blazen of door te slikken;
3. * ernstige botuitstulpingen in de buitenste gehoorgang die het onmogelijk maken om te       klaren (exostoses en osteomalacie);
4. * de ziekte van Menière of een ander chronisch duizeligheidsyndroom, al dan niet ten       gevolge van een operatie;
5. * operatie aan het middenoor, waarbij de gehoorsbeentjes vernield of aangepast zijn;
6. * chronische ontsteking van de rotsbenen (mastoïditis);
7. * ernstige afwijkingen in het gebied rond de mond die het niet mogelijk maken om de       regulator in de mond te houden;
8. * recidiverende binnen of buitenoor ontstekingen
9. * tracheotomie of tracheostoma
10. * eerdere herstelde trommelvlies perforaties
11. * bestralingen van het hoofd /hals gebied

2. Oogaandoeningen

12. * slechte ogen (visusstoornissen) waardoor men niet in staat is om onder water de         drukmeter, horloge, decompressie computer of kompas te lezen;
13. * voor mensen die contactlenzen dragen wordt opgemerkt dat zij na verlies van een         lens, zich boven water eventueel niet goed kunnen oriënteren;
14. * oogchirurgie, met name cornea-operaties in de recente voorgeschiedenis;

3. Psychische ziekten


In het algemeen is met uitzondering van ernstige psychoses of suicidaliteit, er geen psychische ziekte die een (absolute) contra indicatie vormt voor duiken. Bepaalde angsten kunnen een reden zijn om niet te willen duiken, voor anderen is het juist een methode om er overheen te komen.
Ernstige claustrophobie (angst voor afgesloten ruimtes) gepaard gaande met een paniekaanval kan wel een belangrijk punt zijn bij een keuring.
Alcohol gebruik tijdens en voor duiken is niet verantwoord en kan u en anderen in gevaar brengen. Dit geldt eveneens voor het gebruik van andere drugs.

15. * angst voor afgesloten ruimten en angst gepaard gaande met paniekaanvallen;
16. * ernstige zelfmoordneigingen;
17. * psychose;
18. * ernstige depressies;
19. * ernstige manische ontremming ;
20. * alcoholisme met lichamelijke gevolgen of invloed op hersenfuncties

4. Neurologische ziekten

21. * perioden van bewustzijnsverlies zonder dat sprake hoeft te zijn van epilepsie;
22. * anamnese van epileptische insulten;
23. * ernstige migraine-aanvallen met bijbehorende draaiduizeligheid;
24. * eerdere hersenbloedvat-verstoppingen (cerebrovasculaire accidenten);
25. * eerdere ruggemergtraumata met neurologische uitval, ziekten gepaard gaande met         verlies van de witte stof (b.v. multiple sclerose);
26. * uitstulping in bloedvaten in hersenen of anderzijds (aneurysmata);
27. * eerdere neurologische gevolgen t.g.v. decompressieziekten, b.v. spinal hits met         blijvende uitval van spieren;
28. * ernstige hersenschuddingen met neurologische gevolgen;
29. * eerdere operaties aan de hersenen;

5. Bloed en vaat ziekten

30. * sikkelcelanemie, polycythemie of ernstige leukemie;
31. * een voorgeschiedenis met hartinfarcten of angina pectoris of klachten behorend bij         hartklepstenose;
32. * compleet hartblok;
33. * gefixeerd tweedegraads hartblok;
34. * te snelle hartslag (tachycardie) geïntroduceerd door heftige inspanning;
35. * het Wolff Parkinson-White syndroom, waarbij paroxysmale atrium tachycardie of         syncope kan ontstaan (ernstige hartritme stoornissen)
36. * pacemakers met een vaste frequentie;
37. * vasculaire ziekten (arterieel of veneus) die een beperking vormen voor inspanning;
38. * ernstige bloeddrukverhoging waardoor belangrijke lichaamsfuncties aangetast zijn:         retina, cardiaal, nier, vasculair;

6. Longziekten

39. * een voorgeschiedenis met spontane pneumothorax (ingeklapte long);
40. * astma bronchiale;
41. * astma die geluxeerd wordt door koude lucht of inspanning;
42. * chronisch obstructieve pulmonaire ziekten al dan niet met eerdere aanwijzingen         voor ernstige longafwijkingen, cysten e.d.;

7. Andere ziekten

43. * insulineafhankelijke suikerziekten, met dien verstande dat de suikerziekte goed         onder controle is door dieet en orale medicatie en er toch perioden zijn van ernstige         hypoglycaemie;
44. * specifieke hernia's (uitstulpingen), waar zich gas of lucht zou kunnen opslaan en         niet kan aanpassen aan drukveranderingen;
45. * Slokdarm aandoeningen en reflux oesophagitis;
46. * zwangerschap;
47. * Osteonecrose (afsterven bot weefsel) Dit i.v.m. het risico dat de verhoogde         luchtdruk een verergering tot gevolg heeft.

MEDICATIEGEBRUIK

Kijkend naar de indeling van de ziekten zoals hierboven vernoemd, kan ook een indeling worden gemaakt naar de medicatie:
• keel-, neus- en oorziekten
• oogaandoeningen
psychische ziekten
• neurologische ziekten
• bloed- en vaatziekten
• longziekten
• andere ziekten